Namiętność w długim związku – jak o nią dbać, gdy chemia słabnie

Na początku związku namiętność przychodzi sama. Wystarczy spojrzenie, wiadomość w ciągu dnia, wspólny wieczór. Po kilku czy kilkunastu latach wiele par zauważa, że iskry jest mniej, i zaczyna się zastanawiać, czy to już koniec, czy po prostu „tak musi być”. Z perspektywy psychologicznej odpowiedź jest dość pocieszająca: mamy na namiętność spory wpływ. Tylko nie przez czekanie, aż chemia wróci sama.

Dlaczego chemia słabnie z czasem

Początkowa chemia z natury przygasa tym bardziej, im dłużej trwa związek. Nie znaczy to, że coś się zepsuło ani że wybraliście źle. Zakochanie żywi się nowością i niepewnością: drugą osobę dopiero poznajemy, ciągle coś w niej odkrywamy. Z czasem partner staje się znany i przewidywalny, a życie zaczyna się kręcić wokół pracy, domu, dzieci i rachunków.

Kłopot pojawia się wtedy, gdy stajecie się dla siebie wyłącznie rodzicami, logistyką i współlokatorami. Rozmawiacie głównie o tym, kto odbierze dziecko i co trzeba kupić, a wieczorem oboje padacie ze zmęczenia. W takim układzie można się lubić i dobrze ze sobą współpracować, ale erotyzm nie ma gdzie żyć.

Dwie potrzeby naraz: bezpieczeństwo i odrębność

Na co więc mamy wpływ? Na równowagę między poczuciem bezpieczeństwa a odrębnością i ciekawością. Dobrze opisuje to psychoterapeutka Esther Perel: w związku potrzebujemy jednocześnie bliskości i stabilności oraz przestrzeni, nowości i odrobiny tajemnicy. Te potrzeby trochę się ze sobą siłują. W skrócie: bezpieczeństwo buduje więź, a odrębność buduje pożądanie.

Jeśli brakuje któregoś z tych elementów, namiętność słabnie.

Bezpieczeństwo, czyli szacunek i rozwiązywanie konfliktów

Żeby w związku była namiętność i intymność, trzeba się w nim czuć bezpiecznie. Chodzi o relację dobrej jakości: z szacunkiem, życzliwością i poczuciem, że możesz na partnerze polegać, a gdy powiesz, czego potrzebujesz, nikt Cię nie wyśmieje.

Bardzo dużo zależy od tego, co robicie z konfliktami. Spory zdarzają się w każdym związku i same w sobie nie są problemem. Problemem są konflikty, które zostają nierozwiązane – zamiatane pod dywan, odkładane „na potem”, przemilczane dla świętego spokoju. Takie niezałatwione sprawy zostawiają złość. A gdzie jest dużo złości i żalu, tam spada poczucie bezpieczeństwa, a razem z nim intymność. Trudno chcieć bliskości z kimś, do kogo od tygodni masz w sobie cichą pretensję. Cisza po kłótni to zresztą jedna z rzeczy, które powoli oddalają partnerów.

Na przykład jedna osoba ma poczucie, że od dawna sama ogarnia wszystkie sprawy domowe, ale nic nie mówi, żeby nie robić awantury. Wieczorem partner się przytula, a ona czuje głównie napięcie i niechęć. Możliwe, że nie chodzi wtedy o „brak chemii”, tylko o nierozwiązany konflikt, który przeniósł się do sypialni.

Dlatego dbanie o namiętność często zaczyna się od tego, żeby nauczyć się rozmawiać o trudnych sprawach. Nie chodzi o to, żeby każdą różnicę zdań od razu rozstrzygać do końca. Wystarczy, że nazwiecie trudny temat, oboje powiecie, co czujecie i czego potrzebujecie, a potem razem poszukacie rozwiązania, z którym każde z Was będzie mogło żyć. Pomaga mówienie o sobie („czuję, że wszystko jest na mojej głowie”, „brakuje mi twojej pomocy”) zamiast oskarżeń („nigdy nic nie robisz”). Więcej o tym piszę w artykule Jak dojść do porozumienia w związku.

Odrębność, czyli partner jako osobny człowiek

Jest też drugi kawałek. Bywa, że para ma dobrą, bliską relację, szanuje się, potrafi się dogadać, a mimo to namiętności jest coraz mniej. Często brakuje wtedy ciekawości i odrębności.

Pożądanie potrzebuje odrobiny dystansu. Trudno ciekawić się kimś, kogo traktujesz jak część siebie i o kim myślisz, że wiesz już wszystko. Dlatego ważne jest, żeby każde z Was było odrębną, autonomiczną osobą: miało życie także poza związkiem, własne pasje, zainteresowania, znajomych i swoje sprawy. Wtedy partner pozostaje dla Ciebie ciekawy, i to nie tylko jako partner, ale po prostu jako człowiek.

W praktyce może to wyglądać bardzo zwyczajnie:

• Ty idziesz na swoje zajęcia, partner spotyka się ze znajomymi i żadne z Was nie traktuje tego jak odbierania czasu związkowi,
• pytasz o świat drugiej osoby z prawdziwą ciekawością, a nie tylko o to, „jak było w pracy”,
• zauważasz partnera wtedy, gdy jest w swoim żywiole: gdy z pasją o czymś opowiada albo dobrze radzi sobie wśród innych ludzi.

Odrębność nie oznacza oddalenia. Chodzi o to, żeby obok „my” wciąż było miejsce na dwoje osobnych ludzi.

Wspólny czas i nowe doświadczenia

Jest jeszcze trzeci element: czas razem. Nie każdy wspólny czas, tylko taki, w którym robicie coś ciekawego i nowego. Z biegiem lat to się w związkach naturalnie gubi. Obowiązki wypierają randki, weekendy wypełniają zakupy i sprawy do załatwienia, a wspólny wieczór to często serial i telefon w ręku.

Robienie razem nowych, ciekawych rzeczy może pomóc odbudować namiętność i ciekawość siebie nawzajem. Kiedy wspólnie przeżywacie coś, czego jeszcze nie znacie, znów widzicie się w trochę innym świetle. Nie musi to być nic wielkiego ani drogiego: spacer po części miasta, w której nigdy nie byliście, gotowanie czegoś z kuchni, której jeszcze nie próbowaliście, zajęcia taneczne, jednodniowy wyjazd w nieznane Wam miejsce.

Pomaga też, gdy traktujecie ten czas poważnie. Jeśli w kalendarzu jest wszystko poza Wami, wpiszcie tam także wieczór we dwoje, z umową, że nie rozmawiacie wtedy o logistyce. Brzmi mało romantycznie, ale przy codziennym zabieganiu planowanie bywa jedynym sposobem, żeby ten czas w ogóle się znalazł.

Kiedy poszukać pomocy

Spadek pożądania nie zawsze wynika z relacji. Mogą za nim stać zmiany hormonalne, okres po porodzie, niektóre leki, obniżony nastrój, przewlekły stres czy ból podczas współżycia. Jeśli pożądanie spadło nagle albo podejrzewasz którąś z tych przyczyn, porozmawiaj z lekarzem lub seksuologiem.

Czasem para próbuje sama, ale stoi w miejscu. Rozmowy o konfliktach kończą się kłótnią albo milczeniem, ktoś czuje się odrzucony, temat bliskości stał się drażliwy i oboje go unikacie. Wtedy warto przyjść na terapię par. Pracujemy na niej nad tym, jak rozmawiać o trudnych sprawach, zamiast je odkładać, i jak zrobić w związku miejsce zarówno na bliskość, jak i na odrębność każdego z Was. Terapię par prowadzę w gabinecie w Warszawie. Jeśli w Waszej relacji pojawia się przemoc albo presja na współżycie, terapia par nie jest dobrym pierwszym krokiem. Najpierw zadbaj o swoje bezpieczeństwo i porozmawiaj ze specjalistą indywidualnie.

W filmie pod artykułem mówię o tym w półtorej minuty.